Araç Teknigi ve Motor Ders Özeti

MOTOR:Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinalara motor denir.
Motorları üç farklı biçimde sınıflandırabiliriz;
1.     YAKIT TİPLERİNE GÖRE MOTORLAR
1.1.                    Benzinli motorlar
1.2.                     Dizel motorlar
1.3.                    LPG’li motorlar
LPG (Likit petrol gazı) sadece benzinli motorlarda kullanılır.
2.     SOGUTMA SİSTEMİNE GÖRE MOTORLAR 
2.1.                    Su soğutmalı motorlar
2.2.                    Hava soğutmalı motorlar
3.     ÇALIŞMA ZAMANLARINA GÖRE MOTORLAR
3.1.                    İki zamanlı motorlar
3.2.                    Dört zamanlı motorlar
Dört zamanlı bir motorun zaman sıralaması şu şekildedir:
1.ZAMAN:EMME ZAMANI
2.ZAMAN:SIKIŞTIRMA ZAMANI
3.ZAMAN: ATEŞLEME ZAMANI
     4.ZAMAN:EGSOZ ZAMANI
İki zamanlı bir motorun zaman sıralaması şu şekildedir:
1.ZAMAN:EMME VE SIKIŞTIRMA ZAMANI
2.ZAMAN:ATEŞLEME VE EGSOZ ZAMANI
**Bir motorun belli başlı bazı parçaları:
1.     Motor Bloğu
2.     Karter
3.     Silindir kapağı
4.     Külbütör(sübap) kapağı
5.     Sübaplar (emme ve egsozsübapları)
6.     Kam mili
7.     Krank mili
8.     Piston kolu
9.     Pistonlar
10.   Segmanlar
11.   Emme manifoldu
12.   Egzoz manifoldu
13.   Volan dişlisi
14.   Benzin pompası
15.   Karbüratör
16.   Hava filtresi
17.   Buji
18.   Distribütör
19.   Endüksiyon bobini
**Dizel motorlarda da bu sayılan parçaların birçoğu bulanacağı itibarı ile yakıt tipine göre değişlik göstereceğinden değişen bazı parçalar şunlardır:
1.     Mazot pompası
2.     Besleme pompası
3.     Enjektör
Dizel motorlar benzinli motorlara nazaran daha sesli çalışır.
MARŞ SİSTEMİ:Motora ilk hareketi veren sistemdir. Marş sisteminin belli başlı bazı parçaları:
1.     Akü
2.     Kontak anahtarı
3.     Marş motoru
4.     Volan dişlisi
Marş yapılma durumunda marş motoru dişlisi volan dişlisini döndürerek krank milini hareket ettirir ve motor için gerekli ilk hareket verilmiş olur.
**Marş durumunda marş motoru hiç dönmüyorsa muhtemel arızalar şunlardır:
1.     Akü bitik olabilir.
2.     Akü kutup başları gevşemiştir.
3.     Akü kutup başları oksitlenmiştir.
4.     Marş otomatiği arızalıdır.
5.     Marş motoru kablo bağlantıları gevşektir veya oksitlenmiştir.
6.     Marş motoru sargıları arızalıdır yada sigortası atık olabilir.
ATEŞLEME SİSTEMİ:Ateşleme sisteminin görevi silindirler içerisine emilen yakıt hava karışımını bujinin kıvılcım çakması ile yakılır.
**Ateşleme sisteminin bazı önemli parçaları:
1.     Akü
2.     Kontak anahtarı
3.     Endüksiyon bobini
4.     Distribütör
5.     Platin takımı
6.     Buji
DİSTRİBÜTÖRÜN GÖREVİ:Endüksiyon bobinden gelen yüksek voltajdaki elektriği tevzi makarası ve buji kabloları yardımı ile ateşleme sırasına göre silindirin bujisine dağıtım yapmaktır.
ENDÜKSİYON BOBİNİN GÖREVİ: Aküden gelen elektriğin voltajını 15.000 ile 25.000 voltaja yükseltmektir.
Motorun çalışması sarsıntılı ise, sebebi buji kablolarından biri çıkmış olabilir.
Bujiler ayarsız ve aşınmış ise motor çekişten düşer ve yakıt sarfiyatını artırır.
**Dizel motorlarda ateşleme sistemi benzinli motorlardaki sistemin tam tersi şeklinde çalışır. Silindirler içerisine sıkıştırılmış olan havanın üzerine yakıt püskürtülerek ateşleme yapılır. Dizel motorlarda kullanılan ısıtma kızdırma bujisinin görevi; soğuk havalarda motorun kolay çalışmasını sağlamaktır.YAKIT SİSTEMİ:Motor için gerekli yakıt ihtiyacını sağlayan sistemdir.
**Benzinli motorun yakıt sisteminin bazı parçaları şunlardır:
1.     Yakıt deposu
2.     Yakıt pompası
3.     Yakıt göstergesi
4.     Yakıt filtresi
5.     Karbüratör
6.     Hava filtresi
7.     Emme manifoldu
**Dizel motorun yakıt sistemin bazı parçaları şunlardır:
1.     Yakıt deposu
2.     Besleme pompası
3.     Mazot filtresi
4.     Enjeksiyon pompası
5.     Enjektör
6.     Yakıt göstergesi
7.     Isıtma kızdırma bujileri
HAVA FİLTRESİ’NİN GÖREVİ:Karbüratöre giren havayı temizlemek ve sessiz emiş sağlamaktır. Hava filtresinin tıkanması önlemek için basınçlı hava ile temizlemeliyiz.
KARBÜRATÖRÜN GÖREVİ:Emme manifoldu üzerindedir ve sadece benzinli motorlarda vardır. Benzin hava karışım oranını ayarlar. Karbüratörün karışım oranı 1/15’tir.
Benzinli motorlarda iki karışım vardır:
1.     ZENGİN KARIŞIM:Yakıtın oranın fazla hava oranın az olduğuçalışma durumdur. Genellikle hava filtresi tıkalı olduğu zaman motor zengin karışımla çalışır.
2.     FAKİR KARIŞIM: Havanın oranın fazla yakıt oranın az olduğu çalışma durumudur.
JİKLE DEVRESİNİN GÖREVİ:Soğuk havalarda motorun kolay ve çabuk çalışmasını sağlamaktır.
Aracın fazla yakıt yaktığını anlamak için egzozdan çıkan dumanın rengine bakılır:
      Siyah renk duman yakıt sarfiyatının fazla olduğunu belli eder.
      Mavi renk duman yağ yaktığını belli eder.
      Beyaz renk duman normal karışım olduğunu belli eder.
YAGLAMA SİSTEMİ:Yağlama sisteminin motor üzerindeki görevi sürtünmeye bağlı çalışan parçaların sürtünmeden doğacak aşıntıları önlemektir.
Yağlama sistemin bazı parçaları ve görevleri:
Karter: Motor bloğunun alt kısmını kapatarak dış etkenlerden korumak ve motor yağına depoluk etmek.
    Yağ pompası: Motor parçalından yağlanması gereken parçalara basınçlı yağ pompalamaktır.
Yağ filtresi:Karterden emilen yağın süzülüp temizlenmesini sağlar.
Seviye çubuğu:Karterde bulunan yağın miktarını  bildirir.
SOGUTMASİSTEMİ:Motorun çalıştığı süre içerisinde soğutulmaya ihtiyaç vardır. Bu durumda iki tip soğutma vardır. Bunlardan birincisi su soğutmalı ikincisi hava soğutmalı motorlardır.
Su soğutmalı sisteminin bazı parçaları:Radyatör, vantilatör, devirdaim pompası, termostat, hararet (ısı)  gösterici, hararet (ısı) müşiri, ilave su kabı ve fan motorudur.
 Hava soğutmalı motorlarda ise sadece hava kanatçıkları vardır.
ŞARJ SİSTEMİ: Şarj sistemini görevi motor çalışmaya başladığı andan itibaren aracın elektrik ihtiyacını karşılamak ve aküyü şarj etmektir.
    Şarj sistemin parçaları:
    ALTERNATÖR: Araç için gerekli gerekli elektriğin üretildiği parçadır.
KONJEKTÖR(REGÜLATÖR): Alternatörün ürettiği elektriğin voltajını ve akımını ayarlar. Aracın devri arttıkça alternatörden çıkan voltaj ve akımı ayarlar tesisata ve aküye gönderir.
ŞARJ LAMBASI: Araç hareket halindeki şarj işleminin olup olmadığını sürücüye bildiren ışıktır. Motor çalışmaya başladığı andan itibaren ilk bu ışığın sönmesi gerekir.
    VANTİLATÖR KAYIŞI: Krank milinden alınan hareketi alternatörü çalışmaya başlatan kauçuktan yapılma bir parçadır.
AYDINLATMA VE İKAZ SİSTEMİ: Aydınlatma sisteminde; sigortalar, kablolar, farlar, park lambası, sis lambası, plaka lambası, gösterge lambası, iç aydınlatma lambası, bagaj aydınlatma lambası vb. lambalar vardır.
İkaz sisteminde; sinyaller, fren ikaz lambaları, geri vites lambası ve korna bulunur.
Aydınlatma ve ikaz sisteminde bulunan sigortanın görevi kısa devre durumunda sistemi korumaktır.
GÜÇ AKTARMA ORGANLARI:Motordan elde edilen gücün çekici lastiklere aktarılmasında kullanılan parçalara güç aktarma organları denir.
Güç aktarma organları sırasıyla şunlardır: Debriyaj, vites kutusu, şaft, diferansiyel, akslar, tekerleklerdir.
DİFERANSİYELİN GÖREVİ:Kendine gelen hareketi 90 derece kırıp akslar yardımıyla tekerleklere iletmek, virajlarda içteki tekerleği az dıştakini fazla döndürerek kolay ve rahatviraj almayı temin etmektir. 
KAVRAMA (DEBRİYAJ) GÖREVİ:Motorla vites kutusu arasındaki irtibatı keserek vites değiştirme olanağını sağlayan aktarma organıdır.
Akslar diferansiyelin hareketini tekerleklere iletir.
FREN SİSTEMİ:Araçta el freni duran aracı sabitlemek için kullanılır. El freni çekili durumda unutulup yola devam edilirse kampanalar ısınır ve fren tutmaz.
   Araç üzerinde 3 tip fren bulunur: Motor freni (kompresyon freni)-Ayak freni-El freni
Ayak freni 3 tiptir:
-  Hidrolik fren
-  Havalı fren
-  Karma fren
  Fren sisteminin bazı parçaları şunlardır:
-  Fren pedalı
-  Merkez pompası
-  Fren boruları
-  Tekerlek silindirleri
-  Fren diski
-  Fren balatası
-  Kampanalar
-  Fren ayar sistemleri
ABS FREN sisteminin avantajları, frenleme sırasında direksiyon hakimiyetinibozmaması ve fren mesafesini kısaltmasıdır.
ÖN DÜZEN SİSTEMİ: Ön düzen sistemi aracın istenilen yöne sevk edilmesini sağlar. Direksiyon simidi, direksiyon mili, rot, eğri rot, kısa rot, rotbaşı bu sistemin bazı önemli parçalarıdır.
SÜSPANSİYON SİSTEMİ: Araç tekerleklerinin aracın şasi ve gövdesiyle birleştiği sistemdir. Bu sistemin görevi dışardan gelecek darbeleri yolcu ve sürücüye yansıtmadan sönümlemektir. Yaylar(helezon yaylar, yaprak yaylar(makaslar) ve amortisörlerden oluşur.
BAKIMLAR:
GÜNLÜK BAKIMDA:
-  Motorun yağına
-  Soğutma suyu seviyesine
-  Fren hidroliğine
-  Depodaki yakıt miktarına
-  Lastik hava basınçlarına
-  Işık ve ikaz sistemlerine
HAFTALIK BAKIMDA:
-  Vantilatör kayışı gerginliği
-  Akü bakımı yapılır.
Akü bakımı yaparken akü dış yüzeylerinin ve kutup başlarındaki oksitlerin sodalı su ve sıcak su ile temizlenmesine, plakaların 1 cm üzerine kadar saf su ilave edilmesine, eleman kapak deliklerinin açık tutulmasına, kışın akü donmasın diye akü tam şarj ettirilir, dijital göstergeli araçta asla akü takviyesi yapılmaz.
DİZEL MOTORA AİT BAZI BİLGİLER:
Dizel motorlarda silindire sadece hava emilir ve yanma sıkıştırılmış havanın üzerine enjektörden yakıt püskürtülmesiyle ateşleme sağlanır
Dizel motor yakıtın bitmesinden, boru ve rekorların gevşemesinden, yakıt borularının sökülmesinden, yakıt filtresinin sökülmesi veya değiştirilmesinden hava yapar.
Dizel motorlarda egzoz dumanı siyah çıkarsa yakıt pompasından arıza olduğu düşünülebilir.
Özellikle soğuk havalarda dizel motoru kolay çalıştırabilmek için ısıtma kızdırma bujileri kullanılır.

facebook yorum
: